Актуально Первый день голосования в Карачаево-Черкесии прошел без нарушений Актуально Член СПЧ РФ высоко оценил проведение выборов в Карачаево-Черкесии Актуально «Никогда нельзя пренебрегать правом выбора», - мэр Черкесска Алексей Баскаев СКФО Торговца поддельными водительскими удостоверениями задержали владикавказские полицейские СКФО В суд Кабардино-Балкарии передано дело о мошенничестве на 27 млн рублей

ОН БАРМАГЫ - ОН АЛТЫН

04.03.2021 18
ОН БАРМАГЫ - ОН АЛТЫН
А д ж и м уса А л и м п аш аевич Аджибат ы ров Д агест ан Республикасы нынъ Кизляр районынынъ Нововладимирское селосында тувып оьскен. Авыл мектебин кутылган сонъ, Кизляр каласы ны нъ суьврет - лев мектебинде окыган. Оны етимисли битирип, Махачкалада Джамалов атлы йогары суьвретлев мектебине туьскен, ама битирмеген. Заманы еткенде, аьскер сыдыраларында эрлик борышын толтырмага кеткен. А ьскерден кайт кан сонъ, бир кесек йылларды М осква каласы нда кул л ы к эт ип яш аган. Айтпага керек, сол йылларда замандасымыз кыралымызда, аьле онынъ тысында да аьруьв белгили россиялык артистлери Надежда Кадышевадынъ, Валерий Леонясавшы Аджимуса Алимпашаевич Аджибатыров пан хабарласувымызды беремиз. - Аджимуса Алимпашаевич, Сиз пышаклар ясав ман каьрлейтаганлы неше йыл болды? - Мен биринши пышакты он эки ясымда эткенмен. Суьйген исим мен каьрлеп баслаганлы йырма йыл болады. Кишкейимнен алып пышакка уьйкен сый, маьне беремен. Ногайда оьмирлер бойында эр аьдем колындагына берк болган, бурын ата-бабаларымыздынъ янларыннан пышак туьспеген. Ат пан, пышак коьшпели халктынъ яшавына терен кызыксындырып, олар ман боьлиспеге ойланаман. Неге десенъ бурыннан алып туьзилген ийги аьдет пен билиминъ йойылмай, янъы аркаларга коьшип бармага керек. акында хабарласанъыз экен. - Аьлиги шакта досым ман бирге эки шарлаклы янъы цех ашаятырмыз. Онда тек пышаклар тувыл, агаштан уьйлердинъ пешлешаклардынъ сапларын май туьспеген таза агашлардан аьзирлеймен. Пышактынъ балдагын аьзирлевде туьрли айванлардынъ - зилдинъ, билдинъ тислерин, басларын, керекшиннинъ муьйизлерин, туткасына терилерин кулланаман. Заказларсыз да мен бир кесек пышакларды оьз ойыма эм хыялыма коьре ясаганман. Колымга алган аьр бир куллыгымга янымнынъ бир кесегин саламан. Меним ойлавымга коьре, аьдем исин толтырувда аьр затты да юректен оьткермеге керек. Пышакларды тек эрлер тувыл, кыскаяклылар да заказ этедилер. Олар, коьбинше, савгалав уьшин аладылар. - Пышак ясавга сол - Йок, белги салмайман. Меним пышакларымды баскасындыкы ман карыстырып болмаяк. Оларды баьриси де аьруьв таныйдылар. - Заказлар кайсы яклардан боладылар? - Пышакларымды заказ этуьвш илер айлак коьп. Олар Россиядынъ туьрли регионларында, аьле тыс кы ралларда яш айтаган аьдемлер. Айтпага, меним ясаган пышакларым Италияда, Германияда эм Польшада бар. - Бир пышакты ясавга кайгадер заман кетеди? - Орташа эки юмадынъ ишинде ясайман. Баалы пышакларды аьзирлевге бир-эки ай кетеди. - Пышаклар выставкаларын кайсы юртларда озгаргансынъыз? - Коьплеген выставкалар озгарылганлар. Солардынъ бириси досым Шамиль Аджигайтаровтынъ ярдамы ман республикамыздынъ Ногай районынынъ орталыгы Терекли-Мектеб авылында болды. ОН БАРМАГЫ - ОН АЛТЫН киргенлер. - Пы ш аклар ясав ман каьрлемеге ким яде не зат себеп этти? - Йок, бизим тукымда бирев де сол ис пен каьрлемеген. Меним ойлавымша, тек пышак ясав тувыл, домбыра, муьлк, суьврет, кийиз болдырув коьп оьмирлик тарихи болган коьшпели халкымыздынъ канында бар. Сол сулыбым ман алдыда яс оьспирлерди де Ишинде «мырза пышаклар» барма? - Элбетте, бар. Бурын заманларда мырзалардынъ аьр кайсысы янында кынында пышак юргисткен. Боьтен де, аьскершилер согысларда узын кылышларды, алдаспанды кулланганлар. Айтпага, буьгуьнлерде мен кынрак, бебут, алдаспан, кайкы кылыш, пышак эм «мырза пышакларынынъ» тагы да коьп баска туьрлилерин аьзирлеймен. Коьбинше аьлде, заказлар ман куллык этемен. Пышакларга заказ эткенлердинъ язувларын да, тамгаларын да кондыраман. Пы- - Пышакты ясав неден басланады? Бас деп эскиз этпеге керек болама, яде пышактынъ келбети акында ойлар куллык этип баслаганда тувадыларма? рине эсиклер, домбыралар, муьлк, сонынъ санында тахтаметлер болдыраякпыз. Сол зат уьшин баалы станоклар да сатып алганман. - Пы ш аклары нъы здынъ неше туьрлиси бар? тьевтинъ эм оьзгелердинъ шакырувлары ман уьйлерининъ пешлерин суьвретлер мен ярасыклаган. Суьвретлевден де баска, Аджимуса пышак- лар, муьлк, домбыралар ясав ман, ятлавлар язув ман каьрлейди. Туьнегуьнде биз онынъ куллык этетаган мастерскойында конакта болып, аьлемет кол ислерин оьз коьзимиз бен коьрдик. Ногайымда сондай усталарга «он бармагы - он алтын» дейдилер. Тоьменде ногай суьвретшиси, пышаклар - Элбетте, пышаклар коьп туьрли боладылар. Эгер аьдем кайдай пышак керек экенин анъл а тса , кара тас пан онынъ суьвретин кагытка кондыраман. Оннан сонъ куллыкты мукаят баслайман. - Соьлеги заманда бажаратаган куллы кларынъыз керекли материаллар табылама? - Аьше, буьгуьнлерде материаллар эркин. Кизляр каласында уста темиршилер бар. Коьбинше аьлде, оларга заказ этемен. Мен коьп темирлерди кулланганман. Солардынъ ишинде болат эм дамасск темирлери энъ де берк экенлерин анъладым. Мен оларды пышактынъ юзинде кенъ кулланаман. Неге десенъ бу темирлер иссиге де, сувыкка да шыдайдылар. - Гравировкалар акында айтканда, бир кесек усталар оьз коллары ман болдырган куллыкларына фирмаларынынъ белгисин салады лар. Сизде барма ондай аьдет? - Пышаклар ясавдан баска сиз ногай муьлкин де болдырасынъыз, суьвретлев мен каьрлейсинъиз, ятлавлар да язасынъыз. Дурыспа? - Аьше, агаштан эсиклер, домбыралар ясайман. Алдыда тахтамет те ясап басламага мырадым бар. Сондай болып, суьвретлев мен де каьрлеймен. Колга алган, сайлаган куллыгынъды сыйлап, савлай янынъды салып этпеге керек, деп ойланаман. Кенъесуьвди бардырган А. НАЙМАНОВ. Дурбатларда: А.Аджибатыров эм онынъ кол ислери. Автордынъ алган дурбатлары.
18 просмотров


Комментарии

Написать
Комментарии >
Умар Текеев, начальник службы радиовещания ГТРК Карачаево-Черкесия, заместитель председателя регионального отделения общественной организации "Союз журналистов России"
Карамурзин Рамазан Леонович председатель Ассоциациии крестьянско-фермерских хозяйств Карачаевского района, Глава КФХ



Подписывайтесь на RIAKCHR в Одноклассниках Получайте свежие статьи и новые публикации на свой мобильный
Вступайте в сообщество RIAKCHR в “ВКонтакте” Получайте свежие статьи и новые публикации на свой мобильный